مقایسه سیستمهای باندینگ دندانی
سیستم باندینگ توتال اچ
در روش Total‑Etch که به نام Etch‑and‑Rinse نیز شناخته میشود نخست سطح دندان (مینا و/یا عاج) با اسید فسفریک ۳۰ تا ۴۰ درصد اچ میشود. این مرحله موجب حذف لایه اسمیر (smear layer) و باز کردن میکروپُرهای ریز در سطح دندان میشود که بستر مناسبی برای نفوذ رزین فراهم میآورد. پس از شستشو و خشککردن سطح بهطور کنترلشده، پرایمر و باند اعمال میشود تا لایه هیبریدی (Hybrid Layer) شکل بگیرد. این لایه یک پیوند میکرو مکانیکی و شیمیایی بین ترمیم و دندان ایجاد میکند.
مزایای باندینگ توتال اچ
چسبندگی بسیار بالا به مینا، به ویژه در ترمیمهای خلفی که نیاز به استحکام مکانیکی زیاد دارند.
نفوذ عمیق رزین در عاج باعث افزایش مقاومت در برابر میکرو نشتی و شکست میشود.
در صورتی که مراحل دقیق اجرا شود، دوام ترمیم بالاست و عمر مفید ترمیم طولانیتر است.
معایب و محدودیتهای باندینگ توتال اچ
حساسیت تکنیکی بالا: کنترل دقیق رطوبت، زمان اچ، شستشو و خشک کردن اهمیت زیادی دارد و کوچکترین خطا میتواند باعث ضعف چسبندگی شود.
امکان ایجاد حساسیت پس از ترمیم در عاج بدون محافظ مناسب.
اگر اچ بیش از حد انجام شود یا سطح بیش از حد خشک شود ممکن است لایه هیبریدی شکننده شده و شکست میکرو مکانیکی رخ دهد.
برخی مطالعات نشان دادهاند که پس از پیرسازی کاهش عملکرد در عاج بیشتر از مینای دندان مشاهده میشود مخصوصاً در شرایط که چسبندگی اولیه بهینه نبوده باشد.
نکات بالینی باندینگ توتال اچ
برای ترمیمهایی که بخش مینا غالب است و امکان کنترل دقیق شرایط وجود دارد، این سیستم گزینه ایدهآل است.
نیازمند تجربه بالینی و مهارت اپراتور برای اجرای دقیق مراحل است.
برای دستیابی به حداکثر چسبندگی و دوام در ترمیمهای رزینی انتخاب چسب و پرایمر مناسب اهمیت بالایی دارد. مجموعه کامل باندینگها و پرایمرهای Total‑Etch، Self‑Etch و Universal Bonding که در فروشگاه آنلاین دنتیوا ارائه میشود با بالاترین استانداردهای کیفیت تولید شدهاند و مناسب برای استفاده بالینی حرفهای دندانپزشکان هستند. با انتخاب درست این محصولات میتوانید عملکرد بهینه ترمیمها را تضمین کرده و حساسیت پس از ترمیم را کاهش دهید. همین حالا از دنتیوا دیدن کنید، اطلاعات کامل محصولات را بررسی کنید و خریدی مطمئن و حرفهای انجام دهید تا نتیجهای بالینی و ماندگار داشته باشید.
سیستم باندینگ سلف اچ
در روش Self‑Etch اسید در باند یا پرایمر تعبیه شده و باعث آمادهسازی سطح دندان میشود؛ بنابراین نیازی به مرحله جداگانه اچ با اسید فسفریک و شستشو نیست. این روش اسمیر لایه را تغییر میدهد و با نفوذ به عاج و مینای دندان، پیوند شیمیایی و مکانیکی ایجاد میکند.
مزایای باندینگ سلف اچ
اجرای سادهتر و سریعتر بهویژه در شرایط بالینی دشوار مانند ترمیم عاج عمیق یا دسترسی محدود.
کاهش احتمال خطاهای تکنیکی مرتبط با شستشو و خشک کردن سطح دندان.
حساسیت پس از ترمیم معمولاً کمتر از Total‑Etch است به دلیل کنترل رطوبت و نفوذ ملایم رزین.
مکانیسم باندینگ سلف اچ
اسید موجود در پرایمر عاج را به صورت جزئی حل میکند و با مونومرهای باندینگ واکنش شیمیایی ایجاد میکند.
لایه هیبریدی نازکتر از Total‑Etch شکل میگیرد ولی به دلیل تماس شیمیایی با هیدروکسیآپاتیت پیوند شیمیایی پایدار نیز ایجاد میشود.
معایب و محدودیتهای باندینگ سلف اچ
قدرت اچ مینا معمولاً کمتر از اسید فسفریک است و ممکن است چسبندگی به مینا ضعیفتر شود.
در ترمیمهای خلفی که فشار مکانیکی بالاست ممکن است دوام کمتر از Total‑Etch باشد.
برخی مطالعات پیرسازی نشان دادهاند که کاهش چسبندگی در بلندمدت نسبت به Total‑Etch محتمل است بهویژه در مناطقی که تماس شیمیایی و مکانیکی کم است.
نکات بالینی باندینگ سلف اچ
مناسب برای شرایطی که کنترل رطوبت سخت است یا زمان محدود وجود دارد.
گاهی با اچ انتخابی مینا (Selective Etch) ترکیب میشود تا قدرت چسبندگی مینا افزایش یابد.
سیستم باندینگ یونیورسال (Multi‑mode)
چسبهای Universal یا Multi‑mode با هدف انعطافپذیری بالا طراحی شدهاند و قابلیت استفاده در حالت Etch‑and‑Rinse، Self‑Etch یا Selective‑Etch را دارند. این سیستمها شامل مونومرهای فعال مانند 10‑MDP هستند که توانایی اتصال شیمیایی با هیدروکسیآپاتیت مینا و عاج را دارند و به دلیل ترکیب اسید ملایم میتوانند شرایط مختلف بالینی را پوشش دهند.
مزایای باندینگ یونیورسال
انعطاف در کاربرد و کاهش تعداد مواد مورد نیاز در مطب.
امکان انتخاب روش مناسب بر اساس شرایط بالینی، نوع ترمیم و تجربه اپراتور.
توانایی ایجاد پیوند شیمیایی با ساختار دندان و مقاومت مناسب در برابر میکرو نشتی.
مکانیسم باندینگ یونیورسال
در حالت Self‑Etch اسید ملایم موجود در باند، لایه اسمیر را تغییر داده و با مونومرهای فعال به عاج و مینای دندان متصل میشود.
در حالت Etch‑and‑Rinse پس از اچ با اسید فسفریک و شستشو رزین نفوذی و لایه هیبریدی شکل میگیرد که قدرت چسبندگی به مینا بالاتر است.
حالت Selective‑Etch ترکیبی از اچ انتخابی مینا و Self‑Etch برای عاج است که عملکرد بهینه را فراهم میآورد.
معایب و محدودیتهای باندینگ یونیورسال
دادههای بلندمدت محدود است و هنوز مطالعات گسترده کافی برای تضمین دوام ۱۰ ساله وجود ندارد.
انتخاب مود مناسب اهمیت بالایی دارد؛ تجربه کم اپراتور ممکن است منجر به عملکرد کمتر از حد مطلوب شود.
در برخی شرایط اعمال اشتباه یا نفوذ ناکافی ممکن است به کاهش چسبندگی یا ایجاد میکرو نشتی منجر شود.
نکات بالینی باندینگ یونیورسال
برای مطبهایی که تنوع بالینی زیاد دارند این گزینه بسیار مناسب است.
توصیه میشود هنگام کار با مینا اچ انتخابی استفاده شود و سپس چسب اعمال شود تا عملکرد بهینه حاصل گردد.
مقایسه قدرت چسبندگی و عملکرد بالینی
سیستمهای Etch‑and‑Rinse نسبت به Self‑Etch از نظر نرخ شکست ترمیمهای خلفی عملکرد بهتری دارند اگرچه اثر اندازه متوسط بوده است. در یک مطالعه در مورد میکرو نشتی گزارش شده است که کاربرد روشهای با اچ اسید با چسبهای یونیورسال میزان نشتی کمتری نشان داده است نسبت به حالت Self‑Etch خالص.
در خصوص چسبهای Universal حالت Self‑Etch آنها در بستر عاج ممکن است از حالت Etch‑and‑Rinse عملکرد بهتری داشته باشد. همچنین مطالعهای گزارش داده است که در کاربردهای بالینی استفاده از حالت Etch‑and‑Rinse با چسبهای یونیورسال نتایج بهتری از نظر نگهداری ترمیم، تطابق حاشیهای و رنگرنگی حاشیهها (marginal staining) از حالت Self‑Etch داشته است.
مقایسه حساسیت تکنیکی، دوام و میکرو نشتی
روش Etch‑and‑Rinse حساسیت تکنیکی بیشتری دارد؛ اگر مراحل اچ، شستوشو، خشک کردن یا رطوبت بهدرستی کنترل نشود احتمال میکرو نشتی و حساسیت پس از ترمیم افزایش مییابد. روش Self‑Etch سادهتر بوده بنابراین خطای انسانی کمتر ممکن است باشد. اما برخی مطالعات پیرسازی نشان دادهاند که پس از دورههای طولانی، عملکرد آن ممکن است کاهش یابد. در چسبهای Universal مزیت انعطافپذیری وجود دارد اما یکی از معایب پیچیدگی انتخاب مود مناسب است؛ همچنین مطالعات نشان دادهاند که در بعضی بخشها اثر اچ اولیه زیاد ممکن است به ضعف عملکرد منجر شود اگر شرایط نفوذ و شستشو مناسب نباشد.
مقایسه کاربردهای بالینی
اگر موقعیت ترمیم عمدتاً مینا است و شرایط کنترلشده دارید، روش Etch‑and‑Rinse انتخاب منطقی است.
اگر موقعیت عملی دشوار است روش Self‑Etch با یا بدون اچ انتخابی میتواند مناسبتر باشد.
اگر در مطب تمایل دارید از یک چسب استفاده کنید که بتواند در شرایط مختلف بهکار رود چسب Universal گزینه خوب است؛ ولی باید به دستورالعمل سازنده و روش اعمال توجه ویژه داشت.
توصیه شده است که در استفاده از Universal ابتدا مینا را با اچ انتخابی و سپس چسب اعمال شود تا عملکرد بهینه حاصل گردد.